Wentylatory chłodnic: ssący czy tłoczący, średnica, prąd

Wentylator elektryczny przepycha powietrze przez chłodnicę wtedy, gdy auto stoi albo jedzie zbyt wolno, żeby powietrza dostarczył sam ruch. Ten poradnik wyjaśnia, czym różni się wentylator ssący od tłoczącego, jak dobrać średnicę i czytać przepływ w CFM, ile prądu pobiera wentylator i dlaczego potrzebuje przekaźnika, a także jak go włączać i montować.

Bezpieczeństwo i przepisy. Wentylator ma wirnik, który może uszkodzić palce lub przewody, a niedobrane przewody i bezpiecznik mogą się nagrzać i zapalić. Prace elektryczne wykonuj przy odłączonym akumulatorze i zalecamy je w warsztacie. Zmiany w układzie chłodzenia mogą wpływać na warunki gwarancji producenta pojazdu; odpowiedzialność za zgodność z przepisami i dokumentami pojazdu ponosi użytkownik, a w sporcie motorowym obowiązuje regulamin imprezy. Zobacz też Wentylatory.

Jak to działa

Chłodnica oddaje ciepło powietrzu, które przez nią przepływa. Wentylator elektryczny daje dobry przepływ i chłodzenie przy niskich obrotach silnika albo na postoju, na przykład w korku, a sterowany jest termowłącznikiem albo sterownikiem silnika. Moc silnika wentylatora jest pobierana z instalacji elektrycznej, a nie z paska, więc wentylator pracuje niezależnie od obrotów.

Wentylator może stać po jednej albo po drugiej stronie chłodnicy. Wentylator tłoczący (nawiewający) stoi przed chłodnicą i dmucha powietrze w jej stronę. Wentylator ssący (wywiewający) stoi za chłodnicą i zasysa powietrze przez nią. W katalogu spotkasz też oznaczenie „tłoczący/ssący”. Może ono oznaczać wentylator przewidziany do obu układów, ale nie jest to ujednolicone, więc potwierdź to w opisie produktu lub u sprzedawcy i sprawdź, jak przygotować wentylator do wybranej strony.

Ssący czy tłoczący

Wentylator ssący za chłodnicą jest zwykle montowany w osłonie, która kieruje powietrze przez cały rdzeń. Bez osłony powietrze zasysane jest głównie z najbliższego otoczenia wentylatora, a nie z całej powierzchni chłodnicy. Wentylator tłoczący stawia się przed chłodnicą, gdy za nią brakuje miejsca, na przykład przy grubym rdzeniu lub bliskim silniku. Z drugiej strony stoi wtedy przed rdzeniem i może zasłaniać część strumienia powietrza, gdy auto jedzie.

Nieczynny wentylator stojący w strumieniu powietrza może stawiać mu opór podczas jazdy, a osłona, która nie przylega do rdzenia, pozwala powietrzu omijać chłodnicę. Dlatego liczą się też dopasowanie wentylatora do powierzchni rdzenia i szczelne mocowanie. Wybór strony zależy od miejsca i od chłodnicy; część wentylatorów można zamontować w obu układach.

Średnica i przepływ w CFM

W katalogu średnica podawana jest w calach i w milimetrach; wentylatory mają od ok. 100 do ok. 400 mm, czyli od 4 do 16 cali (1 cal to 25,4 mm). Wentylator musi się zmieścić między chłodnicą a silnikiem lub przed rdzeniem i objąć jak największą część powierzchni rdzenia. W teorii przepływ wentylatorów podobnej konstrukcji rośnie szybko ze średnicą (przy tej samej prędkości obrotowej z jej sześcianem), ale to idealizacja, a obroty i łopatki różnych modeli się różnią, więc ważniejsza jest wartość z karty produktu.

Przepływ podaje się w CFM, czyli stopach sześciennych na minutę; to wielkość objętościowego przepływu powietrza. 1 CFM to ok. 1,7 m³/h. Wartość z karty nie jest przepływem przez Twoją chłodnicę: rdzeń, osłona i otoczenie stawiają opór, który zmniejsza rzeczywisty przepływ. Dlatego porównuj CFM wyłącznie między wentylatorami mierzonymi tą samą metodą i nie traktuj jako obietnicy wyniku chłodzenia.

Prąd, przekaźnik i bezpiecznik

Moc elektryczna to napięcie razy prąd, więc prąd wentylatora wyliczysz, dzieląc jego moc przez napięcie instalacji. W katalogu spotkasz wentylatory 12 V, a także 24 V, więc sprawdź napięcie. Prąd rozruchu bywa wyższy niż roboczy, dlatego przewody i bezpiecznik dobiera się z zapasem, według danych producenta wentylatora.

Wentylator pobiera znacznie większy prąd niż sygnał sterujący, więc nie włącza się go bezpośrednio małym przełącznikiem. Służy do tego przekaźnik: pozwala małym prądem sterować dużym. Duży prąd płynie z akumulatora przez bezpiecznik i styki przekaźnika do wentylatora, a sygnał z termowłącznika lub sterownika zasila tylko cewkę przekaźnika. Dla każdego wentylatora zwykle stosuje się osobny przekaźnik i bezpiecznik montowany blisko akumulatora oraz dobrą masę.

Włączanie: termowłącznik czy sterownik

Termowłącznik włącza wentylator po osiągnięciu zadanej temperatury cieczy i wyłącza po jej spadku. Wartości włączenia i wyłączenia ustala się dla konkretnego silnika, według danych producenta. Alternatywą jest sterowanie przez sterownik silnika, który zna temperaturę i może uwzględniać także inne dane. Przydaje się też ręczny wyłącznik, który pozwala włączyć wentylator niezależnie od temperatury.

Rodzaje: co wybrać

Jak dobrać

• Wolne miejsce. Zmierz przestrzeń przed i za chłodnicą, zanim wybierzesz średnicę.
• Rdzeń. Dobierz średnicę do powierzchni rdzenia i zadbaj o osłonę.
• Przepływ. Porównuj CFM tylko z tych samych metod pomiaru.
• Prąd. Sprawdź pobór prądu i czy instalacja oraz alternator to uniosą.
• Sterowanie. Zdecyduj, czy włączasz wentylator termowłącznikiem, czy sterownikiem.
• Mocowanie. Uniwersalne wentylatory wymagają zestawu montażowego lub własnej ramy.

Montaż i typowe błędy

Wentylator mocuje się sztywno i w odstępie od rdzenia i silnika, a elektrykę zalecamy zlecić warsztatowi; nie podajemy tu instrukcji krok po kroku.

• Brak przekaźnika. Przełącznik lub styk sterownika nie jest przeznaczony na prąd wentylatora i może się nagrzać.
• Zbyt cienki przewód albo brak bezpiecznika. Przewód się nagrzewa.
• Wentylator bez osłony. Powietrze omija część rdzenia.
• Zła strona lub kierunek. Wentylator tłoczy powietrze w odwrotną stronę niż planowano.
• Wentylator dotykający rdzenia lub węży. Wibracje przecierają chłodnicę i przewody.
• Słaba masa. Spadek napięcia i podgrzewanie złącza.

Co zmienić razem

• Chłodnica wody i obieg chłodzenia: korek, termostat, pompa, odpowietrzanie.
• Pozostałe chłodnice. Chłodnica oleju: kiedy potrzebna, termostat, przewody i Intercooler: rdzeń, miejsce montażu, powietrze czy woda.
• Przewodnik kategorii: Układ chłodzenia: przewodnik po kategorii.
• Elektryka. Elektronika: przewodnik po kategorii.
• Kategorie: Wentylatory, Chłodnice wody i Układ chłodzenia.

Lista kontrolna przed zakupem

• Zmierzyłem miejsce przed i za chłodnicą.
• Wiem, czy wentylator ma być ssący, czy tłoczący.
• Dobrałem średnicę do powierzchni rdzenia i mam osłonę.
• Sprawdziłem CFM i pobór prądu w karcie produktu.
• Zaplanowałem przekaźnik, bezpiecznik i przewody o odpowiednim przekroju.
• Wiem, czy włączam wentylator termowłącznikiem, czy sterownikiem.
• Mam zestaw montażowy lub plan mocowania.
• Wiem, kto wykona montaż.

Zobacz kategorię Wentylatory →

FAQ

Wentylator ssący czy tłoczący?

Ssący stoi za chłodnicą i zwykle pracuje w osłonie, tłoczący przed nią. Wybór zależy od miejsca i rdzenia; część wentylatorów nadaje się do obu układów.

Czy większa średnica oznacza większy przepływ?

W przybliżeniu tak, bo wentylator obejmuje większą powierzchnię, ale liczy się wartość z karty i szczelna osłona, a nie sama średnica.

Co znaczy CFM?

To stopy sześcienne na minutę, miara objętościowego przepływu powietrza; 1 CFM to ok. 1,7 m³/h. Wartość z karty nie jest przepływem przez chłodnicę.

Czy wentylator wymaga przekaźnika?

Tak, bo pobiera większy prąd niż sygnał sterujący; przekaźnik pozwala małym sygnałem sterować dużym prądem.

Termowłącznik czy sterownik?

Termowłącznik włącza wentylator po osiągnięciu zadanej temperatury, a sterownik silnika może uwzględniać więcej danych. Wybór zależy od instalacji pojazdu.

Powiązane kategorie: Układ chłodzenia · Wentylatory · Chłodnice wody · Chłodnice oleju · Intercoolery