Przewody hamulcowe w oplocie: PTFE czy guma?

Elastyczny przewód hamulcowy łączy sztywną instalację nadwozia z zaciskiem, który wraz z zawieszeniem i kołem stale się porusza. Ten poradnik odpowiada na pytania: czym przewód w oplocie różni się od seryjnego gumowego, na co zwrócić uwagę, wybierając zestaw do swojego modelu, i dlaczego po jego wymianie trzeba odpowietrzyć układ.

Bezpieczeństwo i przepisy. Przewody hamulcowe pracują pod ciśnieniem i ich awaria oznacza utratę hamowania. Część zestawów jest przeznaczona do sportu motorowego lub użytku poza drogami publicznymi, a zmiana elementów układu może wymagać zmian w dokumentach pojazdu lub dodatkowego badania technicznego i może skutkować utratą gwarancji producenta pojazdu. Montaż i odpowietrzenie zalecamy w wykwalifikowanym warsztacie. Zobacz też Układ hamulcowy.

Do czego służy przewód elastyczny

Rurki układu hamulcowego prowadzone wzdłuż nadwozia są sztywne. Ostatni odcinek do zacisku musi być giętki, bo zacisk razem z kołem się ugina i skręca. Przewód elastyczny przenosi ciśnienie płynu i jednocześnie wytrzymuje te ruchy.

Przewód seryjny jest zwykle gumowy. Guma pod ciśnieniem nieznacznie się rozszerza, więc część pracy pedału idzie na „napompowanie” przewodu zamiast na docisk klocków. Przewód sportowy ma zwykle wewnętrzny rdzeń z PTFE (teflonu) i oplot ze stali nierdzewnej. Oplot ma pomijalną rozszerzalność pod ciśnieniem, a efektem bywa twardszy pedał i mniejszy jego skok przy tym samym nacisku.

Przewód nie zmienia tego, czym hamuje samochód: klocki, tarcze i płyn pracują tak samo. Zmienia się odczucie pedału. Jeśli ograniczeniem są przegrzewające się klocki albo zagotowany płyn, sam przewód tego nie rozwiąże. Więcej o całym układzie znajdziesz w poradniku Układ hamulcowy: przewodnik po kategorii.

Guma czy PTFE w oplocie

Amerykańska norma FMVSS 106 opisuje wymagania dla przewodów hamulcowych, ich zespołów i zakończeń. Wyróżnia przewody o zwykłej (HR) i o niskiej (HL) rozszerzalności, a symbol DOT na przewodzie oznacza deklarację zgodności złożoną przez producenta zespołu. To norma amerykańska, więc nie przesądza o dopuszczeniu w Polsce. Wymagania w danym kraju sprawdź u producenta zestawu.

Jak dobrać zestaw do swojego auta

Przewody mają przypisaną listę pasujących pojazdów, którą sprawdzisz na karcie produktu. Przed zakupem zwróć uwagę na:

• Model, rocznik i silnik — ten sam model bywa produkowany z różnym wyposażeniem układu hamulcowego.
• Odmianę układu — z ABS albo bez, z tylnymi tarczami albo bębnami, jeśli karta produktu ją podaje.
• Zakres zestawu — przód, tył albo komplet.
• Zakończenia i zaciski — jeśli zmieniasz zaciski, na przykład na większe, zestaw dedykowany pod seryjne może nie pasować.
• Dokumenty od producenta — zakres dopuszczenia i instrukcja montażu.

Zakończenia banjo, podkładki i elementy osobne

Przewód do zacisku często łączy się przez złącze banjo. Przez środek oczka przechodzi drążona śruba, a płyn wpływa do niej bocznym otworem. Uszczelnienie zapewniają podkładki z obu stron oczka, na przykład miedziane, które po dokręceniu się odkształcają. Dlatego stosuje się komplet podkładek z zestawu albo zgodny z zaleceniem producenta.

Osobno kupowane śruby banjo, złączki i podkładki znajdziesz w podkategorii Złączki stalowe. Tam gwint i średnica muszą zgadzać się z zaciskiem i przewodem, a dobór bez dedykowanego zestawu wymaga sprawdzenia wymiarów.

Montaż, odpowietrzanie i typowe błędy

Każde otwarcie układu wpuszcza powietrze, a powietrze się ściska. Obecność pęcherzy znacznie obniża ciśnienie, jakie układ może wytworzyć, więc po wymianie przewodów układ trzeba odpowietrzyć. Kolejność i metodę podaje producent pojazdu, dlatego trzymaj się jego procedury. Do uzupełnienia użyj płynu klasy wymaganej przez układ. Płyny DOT 3, DOT 4 i DOT 5.1 są glikolowe i można je mieszać, choć lepiej wymienić płyn w całości na świeży. DOT 5 jest silikonowy i nie wolno go mieszać z glikolowymi.

Typowe błędy przy montażu:

• Skręcony lub zagięty przewód — przewód musi leżeć bez skręceń i ostrych zgięć.
• Ocieranie — sprawdź prowadzenie w całym zakresie ugięcia zawieszenia i skrętu kół, tak by przewód nie stykał się z elementami ruchomymi ani ostrymi krawędziami.
• Zła kolejność elementów banjo — podkładka powinna być po obu stronach oczka.
• Brak kontroli szczelności — po montażu sprawdź wszystkie połączenia i stan pedału.
• Stare lub zmieszane płyny — używaj płynu zgodnego z wymaganiami układu.

Nie opisujemy tu kolejnych kroków montażu, bo w układzie hamulcowym błąd ma konsekwencje dla bezpieczeństwa. Zlecaj prace warsztatowi.

Co zmienić razem

• Płyn hamulcowy — przy otwieraniu układu zwykle wymienia się też płyn. Zobacz poradnik o układzie hamulcowym.
• Klocki — przewód nie zastąpi klocków dobranych do temperatur pracy. Zobacz Klocki hamulcowe: mieszanki, okno temperatur i docieranie.
• Tarcze — przegląd i dobór w podkategorii Tarcze hamulcowe.

Lista kontrolna przed zakupem

• Znam model, rocznik, silnik i wersję układu (ABS, tylne tarcze lub bębny).
• Wiem, czy potrzebuję przodu, tyłu czy kompletu.
• Sprawdziłem, czy zestaw pasuje do moich zacisków.
• Mam od producenta instrukcję montażu i informację o dopuszczeniu.
• Zaplanowałem odpowietrzenie i płyn zgodny z układem w warsztacie.
• Wiem, jak zmiana wpłynie na dokumenty pojazdu, badanie techniczne i gwarancję producenta.

Zobacz kategorię Przewody hamulcowe →

FAQ

Czy przewody w oplocie skracają drogę hamowania?

Nie obiecujemy takiego efektu. Zmniejszone rozszerzanie przewodu wpływa na odczucie pedału: zwykle jest twardszy i ma mniejszy skok. Na hamowanie wpływa cały układ: klocki, tarcze, opony i płyn.

Czym jest rdzeń PTFE w przewodzie hamulcowym?

To wewnętrzna rurka z politetrafluoroetylenu (teflonu), przez którą płynie płyn. Wzmacnia ją oplot ze stali nierdzewnej.

Czy po wymianie przewodów trzeba odpowietrzyć hamulce?

Tak. Każde otwarcie układu wpuszcza powietrze, które obniża ciśnienie, jakie układ może wytworzyć. Odpowietrzenie wykonuje się zgodnie z procedurą producenta pojazdu.

Czy można użyć starych podkładek przy śrubie banjo?

Lepiej nie. Podkładki uszczelniające odkształcają się przy dokręcaniu, a producent zwykle dołącza nowy komplet. Stosuj się do instrukcji producenta zestawu.

Czy przewody w oplocie można używać na drodze publicznej?

To zależy od kraju i konkretnego zestawu. Poproś producenta o dokumenty dopuszczenia, a w razie wątpliwości skonsultuj się ze stacją kontroli pojazdów. Norma amerykańska FMVSS 106 nie jest dopuszczeniem w Polsce.

Powiązane kategorie: Układ hamulcowy