Zestawy zwiększające skręt: geometria, Ackermann, przepisy

Zestaw zwiększający skręt (angle kit) pozwala skręcić koła przednie bardziej, niż przewidział producent auta. Ten poradnik wyjaśnia, co taki zestaw zmienia w przedniej osi, jak działa geometria Ackermanna, dlaczego razem z kątem zmieniają się pozostałe parametry zawieszenia i co mówią przepisy. To rozwiązanie do sportu motorowego, na przykład driftu.

Przepisy i bezpieczeństwo. Układ kierowniczy decyduje o tym, czy kierowca panuje nad pojazdem, więc przeróbki w nim traktuj poważnie. W Polsce pojazd uczestniczący w ruchu ma być „tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę” (Prawo o ruchu drogowym, art. 66 ust. 1 pkt 1) i zapewniać „łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania” (art. 66 ust. 1 pkt 5). Rozporządzenie o warunkach technicznych pojazdów wymaga, by pojazd samochodowy miał „wytrzymały układ kierowniczy, pozwalający kierującemu na łatwą, szybką i niezawodną zmianę kierunku ruchu pojazdu” (§ 9 ust. 1b). Dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd, „w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym” (art. 81 ust. 11 pkt 3); to dotyczy tylko zmian, które zmieniają dane z dowodu, a czy dana przeróbka do nich należy, rozstrzyga stacja diagnostyczna lub organ rejestrujący. Zestawy zwiększające skręt są przeznaczone do sportu motorowego; nie zakładaj, że element ma dopuszczenie do ruchu na drodze publicznej, tylko sprawdź to w karcie produktu, a w razie wątpliwości w stacji diagnostycznej lub u organu właściwego w Twoim kraju. Na torze obowiązuje regulamin imprezy. Odpowiedzialność za zgodność z przepisami i dokumentami pojazdu ponosi użytkownik; zmiany mogą też wpłynąć na warunki gwarancji producenta pojazdu. Montaż zlecaj warsztatowi, który ustawi i sprawdzi cały układ.

Jak to działa

Skręt kół zależy od tego, jak daleko zwrotnica może się obrócić, zanim zatrzyma się na ograniczeniu: oponie, nadkolu, wahaczu, drążku, przegubie lub nadwoziu. Zwrotnica to element, do którego mocuje się piastę koła; drążek kierowniczy łączy ją z przekładnią kierowniczą, a obrót kierownicą przenosi się przez drążek na koło. Zestaw zwiększający skręt zmienia któryś z tych elementów, na przykład zwrotnicę, ramię zwrotnicy, drążek lub wahacz, tak by koło miało więcej drogi.

W opisie podkategorii spotkasz zestawy skrętu i osobne adaptery skrętu, a w nich różne rozwiązania. Zwrotnica o zmienionym kształcie przesuwa punkty mocowania drążka, a adapter zmienia położenie zwrotnicy względem wahaczy. Zestaw kompletny łączy kilka elementów. Zakres regulacji i zgodność z konkretnym pojazdem określa karta produktu.

Po co większy kąt

W driftingu koła przednie są skręcone w stronę przeciwną do skrętu auta, więc zapas kąta pozwala utrzymać poślizg bez dojeżdżania do ograniczenia. Zestaw służy więc do sportu, a nie do jazdy po drodze: większy kąt nie poprawia przyczepności i nie zastąpi umiejętności kierowcy.

Geometria Ackermanna

W zakręcie koło wewnętrzne pokonuje mniejszy promień niż zewnętrzne. Geometria Ackermanna rozwiązuje to tak, że przy skręcie koło wewnętrzne skręca bardziej niż zewnętrzne. W układzie idealnym osie obu kół przecinają się w jednym punkcie, czyli wspólnym środku skrętu, który leży na linii osi tylnej. Przy skręcie równoległym oba koła skręcają o ten sam kąt i takiego wspólnego środka nie ma.

Wartość Ackermanna wynika z ramienia zwrotnicy i położenia punktu mocowania drążka. Ramię ustawione równolegle do osi wzdłużnej auta daje skręt równoległy, a ramię odchylone do środka daje efekt Ackermanna, tym silniejszy, im większe odchylenie. Nowoczesne auta nie mają „czystego” Ackermanna, bo pomija on zjawiska dynamiczne i podatność elementów, ale jego zasada dobrze opisuje jazdę na małej prędkości. Niektóre samochody wyścigowe stosują odwrotny Ackermann, który kompensuje różnicę kątów znoszenia opon przy dużej prędkości. Zestawy do driftu są często projektowane z mniejszym Ackermannem, bo przy bardzo dużych kątach większy efekt zwiększa opór przednich kół. Konkretną wartość zawsze podaje producent zestawu.

Co zmienia się razem z kątem

Zmiana ramienia zwrotnicy lub wysokości mocowania drążka wpływa nie tylko na kąt. Warto znać trzy zależności.

• Bump steer. To skłonność koła do samoczynnego skręcania się podczas pracy zawieszenia. Wynika z tego, że wahacze i drążki poruszają się po łukach, a ich efektywna długość zmienia się w czasie ugięcia. Zmiana punktów mocowania drążka lub wysokości zawieszenia zmienia ten przebieg, więc po zmianie geometrii trzeba go sprawdzić.
• Przeguby napędowe. Przeguby półosi mają ograniczony kąt pracy. Zmiana położenia zwrotnicy może zbliżyć je do granicy albo zmienić potrzebną długość półosi, dlatego opis adapterów każe sprawdzić wpływ na kąty pracy przegubów.
• Szerokość i luzy. Zmienione elementy mogą zmienić rozstaw kół lub ułożenie opony względem nadkola, wahacza i hamulca. Zapas luzu zależy też od ET i rozmiaru opony.

Po każdej zmianie przedniej osi należy sprawdzić geometrię i ustawić ją na stanowisku. Zakres ustawień zależy od pojazdu i od zastosowania.

Rodzaje: co wybrać

Jak dobrać

• Zastosowanie. Zdecyduj, czy auto ma jeździć wyłącznie w sporcie i czy zestaw jest do tego przeznaczony.
• Zgodność. Sprawdź listę pasujących pojazdów w karcie produktu; konstrukcje osi różnią się nawet w obrębie jednego modelu.
• Co jeszcze się zmienia. Zapytaj, czy zestaw zmienia Ackermanna i wymaga zmiany długości drążków lub wahaczy.
• Koła i opony. Sprawdź luz opony przy pełnym skręcie oraz wpływ ET.
• Przeguby. Sprawdź, czy zmiana nie zbliża przegubów półosi do limitu kąta.
• Montaż. Ustal, kto zamontuje zestaw i ustawi geometrię.

Montaż i typowe błędy

Układ kierowniczy jest elementem bezpieczeństwa, więc nie podajemy tu instrukcji krok po kroku, a montaż zalecamy zlecić warsztatowi, który zna Twój pojazd.

• Dobór bez sprawdzenia zgodności. Zestaw nie pasuje do wersji nadwozia lub osi.
• Pominięty bump steer. Po zmianie wysokości lub punktów mocowania koło skręca się samo w trakcie pracy zawieszenia.
• Przeguby na granicy. Przy pełnym skręcie przegub pracuje pod za dużym kątem.
• Opona szoruje. Brak luzu przy pełnym skręcie niszczy oponę lub element zawieszenia.
• Brak ustawienia geometrii. Zestaw bez ustawienia zbieżności i innych kątów pogarsza prowadzenie.
• Luzy w elementach. Zużyte końcówki lub tuleje po zmianie geometrii potęgują luz na kierownicy.

Co zmienić razem

• Wahacze i łączniki stabilizatora: regulacja i geometria.
• Zawieszenie gwintowane: regulacje wysokości, tłumienia i napięcia wstępnego, bo wysokość wpływa na bump steer.
• Górne mocowania. Camber plates: górne mocowania amortyzatora, jeśli zmieniasz też kąty pochylenia.
• Przewodnik: Zawieszenie sportowe: gwint, sprężyny, tuleje PU.
• Kategorie: Zestawy skrętu i akcesoria, Adaptery skrętu i Zawieszenie i napęd.

Lista kontrolna przed zakupem

• Wiem, że zestaw jest do sportu motorowego i nie zakładam dopuszczenia do ruchu.
• Sprawdziłem zgodność z pojazdem na karcie produktu.
• Wiem, czy zestaw zmienia Ackermanna i co mam zmienić razem z nim.
• Sprawdziłem luz opony i koła przy pełnym skręcie.
• Wiem, jak zestaw wpływa na przeguby i długość półosi.
• Mam plan ustawienia geometrii i sprawdzenia bump steer.
• Wiem, kto wykona montaż.

Zobacz kategorię Zestawy skrętu i akcesoria →

FAQ

Do czego służy zestaw zwiększający skręt?

Pozwala skręcić koła przednie bardziej, niż przewidział producent auta. Stosuje się go w sporcie motorowym, na przykład w driftingu.

Co to jest geometria Ackermanna?

To układ, w którym przy skręcie koło wewnętrzne skręca bardziej niż zewnętrzne, a osie obu kół przecinają się w jednym punkcie na linii osi tylnej.

Czy zestaw zmienia bump steer?

Może, bo zmiana punktów mocowania drążka lub wysokości wpływa na to, jak koło skręca się podczas pracy zawieszenia. Po zmianie geometrii trzeba to sprawdzić.

Czy można jeździć z takim zestawem po drodze?

Zestawy są przeznaczone do sportu. Czy dany element może być użyty w Twoim pojeździe na drodze publicznej, ustalisz w stacji diagnostycznej lub u organu właściwego w Twoim kraju.

Czy trzeba ustawić geometrię po montażu?

Tak. Po zmianach w przedniej osi geometrię sprawdza się i ustawia na stanowisku.

Powiązane kategorie: Zawieszenie i napęd · Zestawy skrętu i akcesoria · Adaptery skrętu · Wahacze · Zawieszenia