Oil catch tank: odma, PCV, separacja i montaż
Oil catch tank to zbiornik wpinany w przewód odmy, czyli układu wentylacji skrzyni korbowej. Ma oddzielić od gazów mgłę olejową i skropliny, zanim trafią do dolotu. Ten poradnik wyjaśnia, skąd bierze się odma, jak działa układ PCV, czym różni się obieg zamknięty od odpowietrzenia do atmosfery oraz jak zbiornik montować i opróżniać.
Przepisy i bezpieczeństwo. Odma należy do układu emisji silnika, więc zmiany w jej prowadzeniu mogą mieć znaczenie dla przepisów i badania technicznego. Przepisy homologacyjne pojazdów (m.in. regulamin UN ECE nr 83, który obejmuje test typu 3, czyli badanie emisji gazów ze skrzyni korbowej) zawierają wymagania dotyczące wentylacji skrzyni korbowej; odnoszą się do typu pojazdu, a nie do oceny konkretnej zmiany. Pojazd uczestniczący w ruchu ma być „tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę” (Prawo o ruchu drogowym, art. 66 ust. 1 pkt 1). Dodatkowemu badaniu technicznemu podlega pojazd, „w którym dokonano zmian konstrukcyjnych lub wymiany elementów powodujących zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym” (art. 81 ust. 11 pkt 3). Czy dany układ można zastosować w Twoim pojeździe na drodze publicznej, ustalisz w stacji diagnostycznej lub u organu właściwego w Twoim kraju; na torze obowiązuje regulamin imprezy. Odpowiedzialność za zgodność z przepisami i za dokumenty pojazdu ponosi użytkownik; zmiany mogą też skutkować utratą gwarancji producenta pojazdu. Zobacz też Oil catch tank.
Skąd się bierze odma
Część gazów ze spalania przecieka obok pierścieni tłokowych do skrzyni korbowej; to przedmuch (blow-by). Gdyby nie był odprowadzany, skraplałby się i łączył z oparami oleju w osad, a nadmierne ciśnienie w skrzyni korbowej mogłoby wypychać olej przez uszczelniacze wału i inne uszczelnienia. Dlatego silniki mają układ wentylacji skrzyni korbowej.
W systemie PCV (positive crankcase ventilation) do skrzyni trafia świeże powietrze z odpowietrznika, zwykle poprowadzone od obudowy filtra powietrza lub kolektora. Podciśnienie w kolektorze ssącym zasysa mieszaninę gazów przez zawór PCV do dolotu, często przez prostą przegrodę lub siatkę, która ma zatrzymać mgłę olejową. W silniku doładowanym zawór ma jeszcze drugie zadanie: zamyka się, gdy w dolocie panuje nadciśnienie, aby nie wpuścić go do skrzyni korbowej.
Po co oil catch tank
Zbiornik wpięty w przewód odmy oddziela mgłę olejową i skropliny od przepływających gazów, co pomaga utrzymać dolot w większej czystości. Wnętrze ma przegrody albo siatkę: opary stykają się z nimi, krople zlewają się i spływają na dno, a oczyszczone gazy wychodzą górą. Część modeli ma dodatkowo wkład filtrujący i jest sprzedawana jako oil filter tank.
Nie jest to element, który coś „dodaje” silnikowi. Jego rola jest porządkowa: zebrać to, co inaczej trafiłoby do kolektora. Ilość zebranego oleju zależy od silnika, jego stanu i sposobu użytkowania, więc nie obiecujemy żadnych efektów, a zbiornik wymaga regularnej obsługi.
Obieg zamknięty czy odpowietrzenie do atmosfery
W obiegu zamkniętym gazy po przejściu przez zbiornik wracają do układu dolotowego. To rozwiązanie najbliższe temu, co zakłada konstrukcja fabryczna. W wersji z odpowietrzeniem do atmosfery zbiornik ma na wylocie filtr odmy, a gazy trafiają do otoczenia.
Zanim wybierzesz drugi wariant, sprawdź jego status prawny. Kryteria emisji w przepisach dotyczą całego pojazdu, a rozwiązania motorsportowe bywają dopuszczone tylko w określonych okolicznościach. Nie oceniamy tu legalności konkretnego montażu i nie zachęcamy do zmian, które mogłyby ją naruszyć. W sklepie opisujemy zbiorniki jako elementy uniwersalne: dobór polega na doborze wymiarów i przyłączy, a nie na gwarancji zgodności z danym pojazdem.
Rodzaje: co wybrać
| Rodzaj | Co daje | Na co patrzeć |
|---|---|---|
| Zbiornik z przegrodami | Prosta separacja, mało elementów | Pojemność, przyłącza, sposób opróżniania |
| Zbiornik z wkładem filtrującym (oil filter tank) | Dodatkowe oczyszczanie przepływających gazów | Wkład trzeba kontrolować i wymieniać |
| Wersja z filtrem odmy | Pozwala wypuścić gazy do otoczenia | Status prawny, miejsce wylotu |
| Wersja do obiegu zamkniętego | Gazy wracają do dolotu | Dwa przyłącza: z odmy i do dolotu |
W ofercie znajdziesz zbiorniki o pojemności od około 0,3 do 3 litrów, z króćcami o średnicy od 9 do 20 mm; w opisie produktu średnica jest podana w milimetrach.
Jak dobrać
- Średnica króćców. Dopasuj do przewodów odmy w Twoim silniku i zaleceń producenta zbiornika; nie zakładaj, że większa średnica jest lepsza.
- Pojemność. Większy zbiornik rzadziej wymaga opróżniania, ale zajmuje więcej miejsca w komorze.
- Miejsce. Wybierz miejsce zgodne z instrukcją producenta zbiornika i takie, gdzie łatwo go opróżnić.
- Obieg. Zdecyduj najpierw, czy gazy mają wracać do dolotu, i sprawdź, co wolno w Twoim kraju.
- Zawór spustowy i wkład. Spust ułatwia opróżnianie; wkład filtrujący trzeba obsługiwać.
Montaż i typowe błędy
Odma jest połączona z układem dolotowym i czujnikami, więc zalecamy warsztat. Nie podajemy tu instrukcji krok po kroku.
- Montaż bez instrukcji producenta. Położenie zbiornika i przebieg przewodów dobieraj według zaleceń producenta zbiornika i silnika.
- Poskręcane lub zagniecione przewody. Mogą utrudniać przepływ gazów.
- Usunięty zawór PCV bez zastąpienia jego funkcji. W silniku doładowanym chroni skrzynię korbową przed nadciśnieniem z dolotu.
- Nieszczelne złącza. Powietrze z zewnątrz zaburza pracę układu, a olej może wyciekać.
- Brak dostępu do spustu. Zbiornik, który trudno opróżnić, przestaje być opróżniany.
- Przepełniony zbiornik. Opróżniaj go, zanim się zapełni.
Opróżnianie i obsługa
Zbiornik opróżnia się regularnie, a częstotliwość zależy od silnika i warunków pracy; w pierwszym okresie sprawdzaj go często, aby poznać własne tempo napełniania. Zebrana mieszanka to zużyty olej z domieszką skroplin i może zawierać paliwo, więc utylizuj ją zgodnie z lokalnymi przepisami o odpadach, a nie wylewaj do gruntu ani kanalizacji. Przy okazji sprawdź szczelność złączy i stan przewodów oraz wkładu, jeśli zbiornik go ma.
Co zmienić razem
- Dolot. Airbox, kolektor ssący i przepustnica: dobór oraz Filtr stożkowy czy wkładka: dobór i przepływomierz MAF.
- Rury. Orurowanie intercoolera: średnice, materiał, łączenia.
- Przewodnik kategorii: Układ dolotowy: mapa kategorii od filtra do kolektora.
- Przewody podciśnienia. Przewody i zatyczki podciśnienia: średnica, materiał.
- Kategorie: Oil catch tank, Przewody podciśnienia i Układ dolotowy.
Lista kontrolna przed zakupem
- Wiem, że zmiany w odmie mogą wpływać na badanie techniczne, i ustaliłem to ze stacją diagnostyczną.
- Wiem, czy gazy mają wracać do dolotu, i sprawdziłem, co wolno w moim kraju.
- Dopasowałem średnicę króćców do przewodów odmy.
- Mam miejsce zgodne z instrukcją producenta i dostęp do spustu.
- Wiem, jak będę utylizować zebrany olej.
- Wiem, kto wykona montaż i sprawdzi szczelność.
Zobacz kategorię Oil catch tank →
FAQ
Po co oil catch tank?
Oddziela mgłę olejową i skropliny od gazów odmy, zanim trafią do dolotu. Jego efekt zależy od silnika i sposobu użytkowania, a zbiornik trzeba opróżniać.
Czym jest odma i PCV?
Odma odprowadza ze skrzyni korbowej gazy z przedmuchu. W układzie PCV trafiają one do dolotu przez zawór PCV, a świeże powietrze wchodzi przez odpowietrznik.
Obieg zamknięty czy odpowietrzenie do atmosfery?
W obiegu zamkniętym gazy wracają do dolotu, w drugim wariancie wychodzą do otoczenia. Status prawny drugiego ustal przed zakupem w stacji diagnostycznej lub u organu właściwego.
Jak często opróżniać zbiornik?
Zależy od silnika i użytkowania. Na początku kontroluj go często, aby poznać tempo napełniania.
Czy zbiornik pasuje do każdego silnika?
Produkty są uniwersalne, więc liczą się pojemność, średnica króćców i miejsce montażu, a nie model pojazdu.
Powiązane kategorie: Układ dolotowy · Oil catch tank · Przewody podciśnienia · Układy dolotowe